کج شدن دندان ها بعد از ارتودنسی همواره نگرانی های زیادی را برای کسانی که ارتودنسی انجام داده اند، به وجود می آورد. بهتر است بدانید پس از اتمام درمان ارتودنسی، امکان کج شدن دوباره دندان‌ها وجود دارد. این پدیده به عنوان “بازگشت به وضعیت اولیه” یا “بازگشت به وضعیت قبلی” شناخته می‌شود و به طور عمومی به عنوان “ریلپس” نامیده می‌شود. علت اصلی ریلپس در ارتودنسی این است که پس از برداشتن براکت ها یا دستگاه‌های ارتودنسی، قوانین طبیعی بدن و فشارهای عادی روزمره می‌توانند دندان‌ها را به وضعیت قبلی خود بازگردانند. عواملی مانند فشارهای زبان، فشارهای خوردن و چرخیدن فک‌ها، عضلات صورت و عوامل جانبی دیگر نیز می‌توانند تأثیرگذار باشند.

برای کاهش احتمال ریلپس و حفظ نتایج درمان ارتودنسی بهتر است پس از برداشتن دستگاه‌های ارتودنسی، توصیه‌های دندانپزشک را رعایت کنید. این موارد شامل استفاده از ریتینر است که بیمار باید پس از ارتودنسی نیز استفاده کند. مراجعه منظم به دندانپزشک نیز عامل بسیار مهمی است و بیمار باید مد نظر قرار دهد ( اگر به این موضوع علاقه مند هستید، می توانید مقاله چه مدت پس از اتمام ارتودنسی، باید به دندانپزشک مراجعه کنم؟ را مطالعه کنید). همچنین، بیمار باید به بهداشت دهان و دندان خود توجه کند و همانند هر شخص دیگری، دندان‌های خود را به طور منظم بشوید، از مسواک‌ها و نخ دندانی استفاده کند و مراقبت مناسبی از دندان ها داشته باشد.

ریتینر چیست؟

ریتنیر نوعی نگهدارنده دندان است که برای جلوگیری کج شدن دندان ها بعد از ارتودنسی استفاده می شود و در انواع مختلفی وجود دارد. استفاده از این محصولات برای کسانی که ارتودنسی انجام داده اند، حیاتی است و باید به آن توجه زیادی داشته باشند.

آشنایی با انواع ریتنر برای جلوگیری از کج شدن دندان ها بعد از ارتودنسی

به صورت کلی، ریتینرها به سه دسته تقسیم می شوند که به شرح زیر هستند:

• ریتینر هاولی
• ریتینر Essix

نوع دیگری از ریتنرها وجود دارند که به پشت دندان ها وصل می شوند و دائمی هستند. این سیم ها باید توسط دندانپزشک بر روی دندان ها اجرا شوند و از حرکت دندان ها بعد از ارتودنسی جلوگیری می کنند.

ریتینر هاولی

ریتینر هاولی نوعی نگهدارنده است که برای جلوگیری از کج شدن دندان ها بعد از ارتودنسی به کار می رود. این محصول از سیم قابل خمش، اکریلیک یا پلاستیک ساخته می شود. ریتینر هاولی دارای سیمی است که از جلوی دندان ها عبور می کند. ریتینر هاولی باید قالبگیری شود تا بتواند در داخل دهان قرار گیرد. این محصولات در انواع رنگ ها و سبک ها موجود هستند و شما می توانید با توجه به نظر دندانپزشک و سلیقه خود یکی را انتخاب کنید.

ریتینر Essix

نوع دیگری از ریتینر که برای جلوگیری از کج شدن دندان ها بعد از ارتودنسی به کار می رود، ریتینر Essix است. این نگهدارنده از پلاستیک شفاف ساخته می شود و برخی آن را مشابه به ارتودنسی نامریی می دانند. با توجه به این مسئله که میزان مشخص بودن آن در دهان کمتر از نگهدارنده هاولی است، بسیاری از افراد تمایل دارند که از آن استفاده کنند. ریتینر Essix اجازه نمی دهد که دندان های بالا و پایین به صورت طبیعی با یکدیگر در تماس باشند. از طرف دیگر، باید بدانید که ریتینر Essix در مقایسه با ریتینر هاولی طول عمر کمتری دارد.

ریتنر دائمی

ریتینر دائمی نوعی نگهدارنده است که برای جلوگیری از کج شدن دندان ها بعد از ارتودنسی به کار می رود. این نگهدارنده برای همیشه در دهان باقی می ماند و دندانپزشک، با استفاده از چسب مخصوص آن را به پشت دندان ها متصل کرده است. استفاده از این ریتینر معمولا 6 ماه تا یک سال است. ممکن است دندانپزشک تصمیم بگیرد ابتدا از این ریتینر استفاده کند و سپس، استفاده از ریتینر هاولی یا Essix را پیشنهاد دهد. یکی از مواردی که در رابطه با ریتینرهای دائمی باید بدانید این است که با وجود این ریتینرها کشیدن نخ دندان کمی دشوار می شود. به همین دلیل، افرادی که دارای ریتینر دائمی هستند، باید به این مسئله توجه داشته باشند.

آیا استفاده از ریتینرها پس از ارتودنسی می‌تواند امکان کج شدن دندان ها بعد از ارتودنسی را کاهش دهد؟

یکی از راهکارهایی که برای جلوگیری از کج شدن دندان ها بعد از ارتودنسی پیشنهاد می شود، استفاده از ریتینر است. به همین دلیل، این سوال مطرح می شود که آیا با استفاده از ریتینرها می توان امکان کج شدن دندان ها بعد از ارتودنسی را کاهش داد. در پاسخ به این سوال باید بگوییم بله، استفاده از ریتینرها پس از اتمام درمان ارتودنسی می‌تواند ریلپس دندان ها (بازگشت به وضعیت قبلی) را کاهش دهد. ریتینرها برای حفظ نتایج درمان ارتودنسی و ثابت نگه داشتن دندان‌ها در موقعیت صحیح استفاده می‌شوند.

ریتینرها معمولاً از مواد شفاف مانند پلاستیک آکریلیک تهیه می‌شوند و برای استفاده شبانه‌روزی یا استفاده در طول شب طراحی می‌شوند. آن‌ها به دندان‌ها متصل می‌شوند و فشار لازم را برای حفظ موقعیت صحیح دندان‌ها ایجاد می‌کنند. استفاده منظم و صحیح از ریتینرها بعد از اتمام درمان ارتودنسی، احتمال ریلپس دندانی را کاهش می دهد و به حفظ نتایج درمان کمک می‌کند. با این حال، بهتر است  دستورالعمل‌های پزشک ارتودنتیست خود را دقیقاً دنبال کنید.

آیا با وجود ریتینر دیگر ریلپس دندانی رخ نمی دهد؟

 باید به این مسئله توجه داشته باشید که ریلپس ممکن است در صورت استفاده صحیح از ریتینرها نیز رخ دهد، اما استفاده منظم از آنها احتمال ریلپس را به شدت کاهش می‌دهد و در بسیاری از موارد از ایجاد تغییرات قابل توجه در موقعیت دندان‌ها جلوگیری می‌کند. بنابراین، پایبند بودن به دستورات دندانپزشک برای استفاده از ریتینرها و کمک به جلوگیری از رخداد کج شدن دندان ها بعد از ارتودنسی اهمیت زیادی دارد.

چگونه می‌توانم مطمئن شوم که از ریتینرها به درستی استفاده می‌کنم؟

برای اینکه ریتنرها عملکرد مناسبی داشته باشند و از کج شدن دندان ها بعد از ارتودنسی جلوگیری کنند، باید به موارد زیر توجه داشته باشید:

• توجه به دستور العمل دندانپزشک: هنگامی که از دندانپزشک ریتینرها را دریافت می‌کنید، حتما دستورالعمل‌های کاربردی و راهنمای استفاده را به دقت مطالعه کنید. اطلاعات مربوط به مدت زمان استفاده روزانه، زمان‌های مراجعه به دندانپزشک و نحوه نظافت و نگهداری آنها را مورد توجه قرار دهید.
• نظافت ریتینرها: ریتینرها باید به طور منظم و با استفاده از محلول ضدعفونی کننده یا محصولات دیگری که دندانپزشک آنها را تایید کرده است، تمیز شوند. پیروی از دستورالعمل‌های دندانپزشک در مورد نحوه تمیز کردن و نگهداری آنها بسیار مهم است.
• استفاده به مدت معین: ریتینرها باید برای مدت زمان مشخصی در طول روز استفاده شوند. معمولا دندانپزشک مشخص می‌کند که آیا باید آنها را در طول شب یا تنها در طول روز استفاده کنید. حتما دستورالعمل‌های مربوط به زمان استفاده را رعایت کنید.
• مراجعه منظم به دندانپزشک: مراجعه دوره ای به دندانپزشک اصل مهمی است که باید به آن توجه داشته باشید. این مراجعات برای ارزیابی وضعیت دندان‌ها و اطمینان از صحت استفاده از ریتینرها اهمیت دارند. حتمابه صورت مرتب به دندانپزشک مراجعه کنید تا ساختار دندان های شما را پس از ارتودنسی بررسی کند.

در صورتی که در هنگام استفاده از طبقه‌های نگه‌دارنده هرگونه مشکلی را تجربه می‌کنید، به پزشک ارتودنتیست خود اطلاع دهید. او می‌تواند شما را راهنمایی کند و در صورت نیاز تغییراتی را در نحوه استفاده از ریتینرها ایجاد کند.

آیا باید در کل شبانه روز از ریتینر استفاده کنم؟

یکی از مواردی که دائما پرسیده می شود در این زمینه است که آیا باید از ریتینرها برای جلوگیری از کج شدن دندان ها بعد از ارتودنسی به صورت 24 ساعته استفاده کنم. پاسخ به این سوال به دستورالعمل دندانپزشک شما بستگی دارد. بسیاری از دندانپزشکان بر این باور هستند که بیماران باید در 3 تا 6 ماه اول بعد از ارتودنسی دائما از ریتینر استفاده کنند، تا دندان هایشان به وضعیتی که به آن دست یافته است، عادت کند. اما برخی نظرات دیگری دارند. بنابراین، بهتر است به دستور العمل دندانپزشک خود پایبند باشید تا بتوانید به نتایج قابل قبولی برسید، در غیراینصورت، ممکن است مشکلاتی در دندان های شما رخ دهد.

آیا کشیدن دندان بعد از ارتودنسی می تواند باعث برگشت حالت دندان ها به قبل از ارتودنسی شود؟

ممکن است بعد از اتمام ارتودنسی و طی کردن دوره های مناسب برای جلوگیری از کج شدن دندان ها بعد از ارتودنسی، فرد در روال طبیعی زندگی خود به نظافت دهان و دندان خود اهمیت ندهد یا مشکلی برای او پیش بیاید که نیاز به کشیدن دندان داشته باشد. کشیدن دندان بعد از ارتودنسی می تواند تهدیدی برای نظم دندان ها باشد. در این شرایط، جای یک دندان در هان خالی می شود و ممکن است دندان ها دوباره به حالت اولیه بازگردند و کج شوند. استفاده از ایمپلنت دندانی یکی از رایج ترین راهها برای حفظ سلامت دهان و دندان و جلوگیری از کج شدن دندان ها بعد از ارتودنسی ( در صورتی که یک دندان باید کشیده شود)، به شمار می رود.

زمان نرمال برای استفاده از ریتینر دندانی بعد از ارتودنسی چقدر است؟

زمان نرمال برای استفاده از ریتینر دندانی برای جلوگیری از کج شدن دندان ها بعد از ارتودنسی به طور متوسط 9 تا 12 ماه است. بهتر است بدانید، همانطور که دائما در بالا به آن اشاره کردیم، این مسئله به نظر دندانپزشک نیز بستگی دارد. به طور کلی، زمانی که ارتودنسی دندان ها برداشته می شود، دندان ها بسیار حساس می شوند. استفاده از ریتینر دقیقا برای همین امر است که حساسیت دندان ها را از بین ببرد و باعث شود که آنها در حالت درستی قرار گیرند و مشکلاتی مانند برگشت دندان ها به حالت قبل از ارتودنسی یا کج شدن دندان ها بعد از ارتودنسی رخ ندهند.

آیا ممکن است در زمان استفاده از ریتینر کلافه شوم؟

یکی از مواردی که در رابطه با استفاده از ریتینر باید بدانید این است که در ساعات اول استفاده از ریتینرها ممکن است احساس کنید که بزاق دهان شما زیاد شده است و نمی توانید این محصول را در دهان خود نگه دارید. همچنین، ممکن است بار اضافی را در دهان خود احساس کنید که برایتان حس خوشایندی را ندارد. اما همانطور که می دانید استفاده از ریتینرها برای جلوگیری کج شدن دندان ها بعد از ارتودنسی الزامی است. تجارب بالینی ما نشان می دهند که تقریبا در تمامی افراد این حس در ساعات یا روزهای اولیه استفاده از ریتینر باقی است و پس از گذشت چند ساعت یا چند روز، فرد به آنها عادت می کند.

آیا دندان قروچه می تواند به دندان ها بعد از ارتودنسی آسیب بزند؟

دندان قروچه می تواند ساختار دندان های طبیعی را به شدت تحت تاثیر قرار دهد و خطر لق شدن دندانها و آسیب به مینای دندان در اثر دندان قروچه وجود دارد. اگر دندان های خود را ارتودنسی کنید، شدت این آسیب بیشتر می شود. زیرا دندان ها پس از ارتودنسی بسیار حساس می شوند و اگر فشار مضاعفی به آنها وارد شود، ممکن است آسیب ببیینند و کج شوند. به همین دلیل، کسانی که از بیماری دندان قروچه رنج می برند، برای جلوگیری از کج شدن دندان ها بعد از ارتودنسی باید ابتدا این بیماری را کنترل کنند. در بسیاری از موارد، دندان قروچه ریشه عصبی و اضطرابی دارد که با کنترل اضطراب، این مشکل از بین می رود.

آیا بعد از اتمام ارتودنسی باید از رژیم غذایی خاصی پیروی کنیم؟

همانطور که بارها در طول این متن به آن اشاره کردیم بعد از ارتودنسی ساختار دندان ها بسیار حساس است و اتمام ارتودنسی هرگز بدین معنا نیست که ساختار دندان ها به حالت عادی بازگشته است. استفاده از ریتینر تنها یکی از صدها کاری است که شما باید برای جلوگیری از کج شدن دندان ها بعد از ارتودنسی انجام دهید. پیروی از رژیم غذایی مناسب برای حفظ دندان ها بسیار مهم است. در سه ماه اولیه بعد از اتمام ارتودنسی نباید غذاهای سفت یا چسبناک بخورید. همچنین، بهتر است از نوشیدنی های حاوی کافیئن به میزان کم استفاده کنید. در این دوران، باید از فشار مضاعف بر دندان های خود جلوگیری کنید.

آیا ممکن است بعد از ارتودنسی دچار دندان درد شویم؟

یکی از مواردی که ممکن است برای برخی از بیماران رخ دهد، احساس درد بعد از برداشتن ارتودنسی است و دلیل آن حساس شدن دندان هاست. البته باید بدانید که این درد به حدی نیست که کلافه کننده باشد یا مشکلی را برای شما به وجود بیاورد. این درد تنها به دلیل حساس بودن دندان هاست که می تواند کمی شما را خسته کند. استفاده از ریتینرها می تواند از بروز این درد جلوگیری کند. زیرا ریتینرها از ساختار دندان ها به خوبی محافظت می کنند و اجازه نمیدهند که دندان ها در فشار قرار گیرند.

بعد از برداشتم ارتودنسی، احساس می کنم نمی توانم آب دهانم را کنترل کنم، چه کاری کنم؟

برخی از بیماران گزارش داده اند که بعد از برداشتن سیم ها و براکت های ارتودنسی، احساس کرده اند که بزاق دهانشان زیاد شده است و کنترلی بر روی آب دهان نداشته اند. حتی زمانی که ریتینر را برای جلوگیری از کج شدن دندان ها بعد از ارتودنسی بر روی دندان هایشان قرار داده اند، این مسئله شدیدتر شده است. بهتر است بدانید معمولا در طول ارتودنسی به مدت یک تا سه سال سیم ها و براکت ها در دهان هستند و ساختار دندان ها و فک به آن ها عادت می کند.

زمانی که این سیم ها و براکت ها خارج می شود، دندان ها از تعادل خود خارج می شوند و افزایش بزاق امری کاملا طبیعی است. اما نگران نباشید. این امر تنها چندین ساعت یا حداکثر چندین روز طول می کشد و بعد از آن همه چیز به حالت عادی باز می گردد. بهتر است در این مدت صبور باشید و از کارهایی که نیاز به فعالیت شدیدی بدنی دارند، دور بمانید. همچنین، می توانید استراحت کنید و از حرف زدن زیاد بپرهیزد. پس از مدتی، بدن شما به شرایط عادت می کند و تمامی مشکلات به صورت کامل از بین می روند.

چه مدت بعد از ارتودنسی کامپوزیت دندان انجام دهم؟

یکی از سوالاتی که ممکن است برای بیمارانی که ارتودنسی انجام دهند، به وجود بیاید این است که آیا بعد از ارتودنسی می توانم کامپوزیت دندان انجام دهم. در پاسخ به این سوال باید بگوییم که شما باید حداقل 6 ماه تا 1 سال صبر کنید و از ریتینر برای جلوگیری از کج شدن دندان ها بعد از ارتودنسی استفاده کنید. سپس، می توانید کامپوزیت دندانی انجام دهید. اما معمولا توصیه می شود این کار را انجام ندهید. زیرا ساختار دندان ها بعد از ارتودنسی حساس است و بهتر است مواد اضافی روی آن قرار نگیرند. بهتر است اجازه دهید چندین سال از ارتودنسی بگذرد و سپس، این کار را انجام دهید ( اگر به این موضوع علاقه مند هستید، می توانید مقاله آیا بعد از ارتودنسی می توانم کامپوزیت دندان انجام دهم؟ را مطالعه کنید).

بعد از برداشتن سیم ها و براکت های ارتودنسی، احساس می کنم دهانم بو گرفته است. چه کنم؟

برخی از بیماران از این موضوع شکایت دارند که بعد از برداشتن سیم ها و براکت های ارتودنسی، دهانشان بوی بدی می دهد و این مسئله نگرانی هایی را برای آنها به وجود آورده است. معمولا کسانی که در طول درمان ارتودنسی به نظافت دندان های خود اهمیتی نمی دهند، این مشکل برایشان به وجود می آید. در این شرایط، بهتر است که بیماران دائما از دهانشویه و نخ دندان استفاده کنند تا این مشکل کم کم از بین بروند. همچنین، در زمان استفاده از ریتینر برای جلوگیری از کج شدن دندان ها بعد از ارتودنسی، باید به نظافت ریتینر نیز اهمیت بدهند.

آیا ممکن است دوباره نیاز به اجرای ارتودنسی داشته باشم؟

در برخی از موارد، حتی با استفاده از ریتینر برای جلوگیری از کج شدن دندان ها بعد از ارتودنسی، ممکن است دوباره دندان ها کج شوند ( البته رخداد این امر بسیار کم است و باید بگوییم به ندرت رخ می دهد). در این صورت، ممکن است دندانپزشک تصمیم بگیرد که دوباره ارتودنسی انجام دهد. اما در این شرایط، مدت زمان ارتودنسی محدود است و از روش های متعددی از جمله درمان با الاینرهای ساده یا براکت‌های ثابت استفاده می شود.

آیا بعد از ارتودنسی دوباره به عکسبرداری دندان نیاز دارم؟

این مسئله به نظر دندانپزشک شما بستگی دارد. زمانی که برای چک آپ به دندانپزشک مراجعه می کنید و او ساختار دهان و دندان شما را مورد بررسی قرار می دهد، ممکن است مشکلاتی را در ساختار دهان و دندان شما مشاهده کند که تصمیم بگیرد شما دوباره عکسبردرای انجام دهید. گاهی نیز ممکن است برای بررسی فک و دندان ها از شما بخواهد عکسبرداری انجام دهید.

بعد از ارتودنسی هر چند وقت یکبار نزد دندانپزشک بروم؟

پس از ارتودنسی و توجه به مراقبت های جلوگیری از کج شدن دندان ها بعد از ارتودنسی، شما باید هر 3 ماه یکبار ( به مدت 6 ماه) برای بررسی ساختار دندان هایتان به دندانپزشک مراجعه کنید. البته ممکن است دندانپزشک بخواهد در سه ماه اول، هر ماه یکبار برای ارتودنسی مراجعه کنید. این مسئله به نظر دندانپزشک وابسته است. پس از آن، معمولا توصیه می شود به مدت سه سال، هر سال یکبار به دندانپزشکی بروید تا مطمئن شوید که همه چیز در دهان و دندان شما روبراه است و هیچ مشکل خاصی برای شما به وجود نیامده است. هر چقدر به این موارد بیشتر پایبند باشید و دائما به دندانپزشک خود مراجعه کنید، بهتر می توانید اثرات ارتودنسی را در دندان های خود حفظ کنید.

قیمت و هزینه ارتودنسی چقدر است؟

ممکن است اکنون این سوال برای شما مطرح شود که قیمت و هزینه ارتودنسی چقدر است. در پاسخ به این سوال باید بگوییم که ابتدا دندانپزشک باید ساختار دهان و دندان بیمار را بررسی کند و پس از آن، با توجه به مشکلاتی که در دندان ها وجود دارد، قیمت را به بیمار اعلام می شود.

سخن پایانی

تا به اینجا تلاش کردیم اطلاعات کاملی را در مورد کج شدن دندان ها بعد از ارتودنسی ر اختیار شما قرار دهیم. همانطور که متوجه شده اید پس از برداشتن ارتودنسی امکان برگشت یا ریلپس دندان ها وجود دارد. شما می توانید با توجه به دستور العمل های دندانپزشک از جمله استفاده از ریتینرها آسیب دندانی خود را به حداقل برسانید. همچنین، باید به مدت مشخصی به دندانپزشک مراجعه کنید. هر چقدر به این موارد دقت کنید و از دندان های خود بهتر محافظت کنید، دندان های شما ساختار بهتری خواهند داشت. مراقبت های دوران ارتودنسی حتی بعد از برداشتن سیم ها و براکت ها شدیدتر می شود و شما باید به تمامی آنها پایبند باشید. این مسئله از کج شدن دندان ها بعد از ارتودنسی جلوگیری می کند.